مقام پیامبر اکرم (ص) ذاتی است و از بندگی به این مقام نرسید

                                           بسم الله الرحمن الرحیم 

حضرت حق  سبحانه  وتعالی  به  ذاتِ خود مستغنی و بی نیاز است از عالم وعالمیان.اما اسماء 

نامتناهی  اللهی مقتضی ودر خورآن است  که  هر یک  را مظهری  باشد  تا  اثر آن اسم  در آن

مظهر  به  ظهور رسد، و مسمّی - که ذات حق تعالی است - در آن مظهر  بر نظر  موحّد  جلوه

کند. مثلاً«الرّحمن» «الرّزاق» «القهّار»هر یک اسمی است از اسماء  حق سبحانه ، وظهور آن

به راحم  ومرحوم  و  رازق  و مرزوق  و قاهر و مقهور  تواند بود ، که  تا در خارج  راحمی

ومرحومی  نباشد ، رحمانیّت ظاهر نگردد، وهمچنین رازقیت و قاهریت  ، وجمیع  اسماء  را بر

این ، قیاس  باید  کرد  پس سبب  جمیع موجوداتِ  جزئیه  طلب اسماء حق بود. و همۀ اسماء حق

در  تحت  حیطۀ  اسم  «الله»  است   که  جامع  و  در  بر دارندۀ  جمیع  اسماء است و  به همه

محیط است  و او نیز اقتضای  مظهری کلّی  و تام  می کرد ، که  آن  مظهر رااز راه جامعیت و

تامیّت  مناسبتی و خویشی  با  اسم جامع که «الله»است باشد تا خلیفهء الله باشد در رسانیدن فیض

و کمالات از اسم  الله به ماسِوَی  الله  که  عالمیانند و آن مظهرِ جامع ، تجلّی اول و روح محمّدی

صلّی الله علیه و اله و سلّم بُوَد که فرمودۀ  حضرتش :« اَوَلُ ما خَلَقَ الله  «روحی»  یا «نوری»

عبارت از آن است و کذا فی البحارعن  جابرقال : قال رسول الله صلّی الله علیه و اله و سلّم (اول

ما خَلَقَ الله  نوری ، اِبتَدَعَهُ  مِن نوره  وَ اشتَقَه  مِن جَلالِ عَظَمَتِه)  پس اصل  و منشأ  و ابتداء و

معاد و بازگشت  جملهء  خلایق  حضرت  حقیقة  الحَقایِق  است و آن  نیست مگر حقیقت محمّدی

و نور احمدی صلّی الله علیه و اله و سلّم که  صورت  و  وجه  حضرت واحدیِ  احدی است که

ازعظمت  جلال  حق  مشتق گشته  و جامع  جملۀ  کمالات  الهی  و کیانی و واضع  میزان  همۀ

مراتب اعتدالات  مَلَکی و حیوانی  و انسانی  آن  حضرت است، عالم  و عالمیان  صور و اجزاء

تفصیل او، و آدم  و  آدمیان مسخر برای  تکمیل او، مر نظام  آفرینش را و به این  مطلب  اشاره

دارد قول حضرتش « انا سید ولد آدم» و «آدم و من دونه تحت لوائی» 

آنچه اول شد پدید از جیب  غیب                                  بود  نور جان  او  بی  هیچ   ریب 

بعد از آن، آن نور مطلق زد علم                                  گشت عرش و کرسی و لوح و قلم 

یک علم از نور پاکش عالم است                                  یک علم ذریت  است و  آدم  است 

نور او چون اصل موجودات بود                                 ذات او  چون مُعطی  هر ذات بود 

واجب آمد دعوتِ هر دو   جهانش                               دعوت    ذرات    پیدا   و   نهانش 

پس اوست صادر اول و مظهر اسم اعظم که الله است و تجلی اعظم که دردعای شب بیست وهفتم

 ماه رجب آمده  «اللهم  انی  اسئلک  بتجلی  الاعظم» نبی  اکرم  تجلی  اعظم و هیچ دوییت  بین

 متجلی  یعنی  حضرت  حق  و تجلی  که  نبی اکرم  است  به  چشم  نمی خورد « البته  چشم

دل»  چون حیثیت  نوری است  و از صفای  متجلی  دوگانگی مشاهده نمی شود به قول صاحب

 بن عباد  رحمة الله علیه متوفی 385 

رَقَّ الزجاج و رقتِ الخمری                                                 فتشا  بها    کَلَ   الا مر  

فکا نما   خمرٌ  و  لا   قَدَحٌ                                                  و  کانها  قَدَحّ  و لا خمر

 ترجمۀ شعر صاحب این  شعر عراقی  است

از  صفای  مِی و  لطافت   جام                                     به هم آمیخت رنگ جام و مدام

همه جام است و نیست گوئی می                                   یا مدام است و نیست گویی جام   

ازصفای متجلی و لطافت تجلی دوگانگی تصور نمی شود، تجلی  درعین متجلی و متجلی درعین

  تجلی چون وحدت  حقۀ حقیقیة  است نه اتحاد که دو بوده اند و یکی شده باشند دروحدت

ازابتدا دوئیت وجود  ندارد به قول قا آنی

صورت و صورت نگاراز هم اگر دارند فرق

                                                          از چه این صورت ندارد فرق با صورت نگار

چرا متجلی وتجلی فرق ندارند؟ چون حیثیت نوری وبی حدی است، نظیرآیۀ 48 سورهء  زخرف

«وما نریهم من آیةاّلا هی  اکبر من اختها» نکره در سیاق  نفی  افادهء  عموم می کند  آیه  یعنی 

 همه  آیات  یعنی ما هیچ آیتی را ننمودیم مگر آنکه از آیت  دیگر بزرگ تر،هر آیتی را نگاه 

کنی هم مفضل است هم  مفضل علیه یعنی همان آیه که اکبر است کبیراست و بالعکس همان آیه

که کبیر است اکبر می باشد چون حیثیت نوری است در لسان خودمان گوییم یکی از یکی بهتر،

این از آن بهتروآن ازاین بهترمتجلی وتجلی هم اینگونه است پس هویت نبی اکرم غیر ازهویت

حضرت  حق  نیست چرا که  او صادر اول و تجلی  اعظم  و تمام  شئونات  او عین شئونات 

 واجب الوجود ، حق  که  نور مطلق است باید درتجلی اول هم مطلق  باشد و الا حق مطلق 

 نیست ، وجود بحت و تام  باید ظلش  تمام احکام او را داشته باشد  « الم تر الی ربک کیف مد

 الظل»اگردر تجلی اول ممکن الوجود باشد  نه واجب،لازم آید که واجب،واجب نباشد چون

تجلی بی  واسطه است به قول حکیم نظامی

تختهء اول که الف   نقش بست                                       بر در محجوبۀ احمد  نشست 

حلقهء «حا» را کالف اقلیم داد                                       طوق ز دال و کمراز میم داد 

لاجرم او یافت از آن میم و دال                                      دایرهء   دولت  و  خط  کمال 

بود در این  گنبد  فیروز  خشت                                      تازه  ترنجی  زسرای بهشت 

رسم ترنج است که در  روزگار                                     پیش  دهد میوه  پس آرد  بهار 

کنت  نبیا  که  علم   پیش   برد                                       ختم  نبوت  به  محمد   سپرد 

ازاین مقدمه روشن شد که مقام وعظمت نبی اکرم ذاتی حضرتش می باشد نه کسبی که از  بندگی

 و طاعت  به مقام  رسالت و نبوت و ولایت مطلقه رسیده باشد که  بعضی  چنین گمان  می  کنند

 و پر واضح  است که  این پنداریست بس سخیف چون مطلب برعکس می باشد، نبوت طلیعه 

 ایست برای عبادت و تکوین مقدمه ای است برای تشریع نه بالعکس، ذات نبی اکرم ذات عبودیت

 است و کنه عبودیت ربوبیت«العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة» و به قول مولوی 

عقل  اول  راند   بر عقل   دوم                                    ماهی ازسرکُنده گردد نی، ز،دُم 

ما   ز  بالائیم   و  بالا  میرویم                                    ما  ز  دریائیم  و  دریا   میرویم 

نبی اکرم عبادت می کند چون ذاتش ذات عبادت است و، از کوزه  برون همان تراود که در

 اوست ، اگرازمعبود چیزی درعابد  نباشد ممکن نیست عابد، عابد باشد 

تا که از جانب معشوقه نباشد کششی 

                                                                  کوشش عاشق بی چاره به جائی نرسد 

اگر عبد به عوارض بشریت عبد شود، رب بودن رب معنی ندارد و معبود از عبد تهی است که 

 عبادت فنای عابد است در معبود، عبد به معبود دیده می شود،مقید باید به مطلق منتهی شودعبادت

 برای سیرتکاملی وصعودی است برای ممکنات که ظل ظل هستند آن هم به پیغمبراکرم  که

 واسطه در نزول است از ذات حضرت حق  که همۀ افعال و عبادات  به محورذات است و اگر

 به ذات ،عابد  نباشد عابد ،ذاتاً عاصی است وفعلا وعملا عابد پس این عبادات برای ما  وسیلۀ 

صعود و تکامل است نه برای نبی اکرم که فرمود :« کنت نبیا و الادم بین الماء و الطین» یعنی

من نبی بودم در حالی که آدم بین آب و گل بود، این یعنی چه؟ به قول محتشم :

 هنوز سجدهء  آدم  نکرده بود ملک                          که بود گَرد سجود تو برجبین ما را 

اگر نبی اکرم ازعبادت به این مقام  رسید قبل ازخلقت آدم چگونه نبی بوده ؟این نیست مگر اینکه

 ذات حضرتش ذات عبدیة  و عبادت باشد که به قول ابن فارض مصری از لسان نبی اکرم گوید: 

و اِنی و اِن کنتُ  ابن  آدم  صورةً                                      فَلِیَ  فیه معنیً شاهدٌ  باُبوّتی 

من به ظاهر گر چه ز آدم زاده ام                                      لیک معناً  جَدِّ  جَدّ  افتاده ام 

یعنی اگر چه من به صورت فرزند و جزو آدم  هستم  لیکن در من معنائی است و آن معنا گواه 

 من است  بر پدری من مر آدم  را و آن روحی است که در آدم دمیده شد که «نفخت فیه من

 روحی» و ملائکه مامور شدند بدان سجده کنند . شیخ بهائی گوید 

من  آینۀ   طلعت   خورشید  وجودم                         ازعکس  رخش مظهر انوارشهودم                                                                 

ابلیس  نشد  ساجد و مردود  ابد  شد                        آن دم که ملائک همه کردند سجودم                                                                   

پس آدم صفی هنوزدرمیان آب وگل بود که او برتخت جان ودل به ضبط اقالیم نبوت می  پرداخت

 ، موسی کلیم هنوز حلقهء در «ارنی انظرالیک» می زد که او درحجرۀ «الم تر الی ربک»

خلوت می ساخت،رسول امین  وحبیب رب العالمین که «لولاک لما خلقت الافلاک» درشأن

 اوست و طاق فیروزۀ  افلاک ایوان او، و سعادت «لَعَمرک» تاج او و لباس تقوی دیباج او، و

سدرۀ «سبحان الذی اسری» صفت قرب و معراج اوبه قول حکیم قاآنی :

د ر حجاب  کنت  کنزا  بود  حق  پنهان  هنوز

                                                         گو  خدا  را  بندگی  کردی  به  قلب  خاکسار

ا ز  گل  آدم   هنوز  اندر  میان  نامی    نبود

                                                        کا  و   شمار   نسل  آدم  کرد  تا  روز  شمار

نار و  جنت  بود  در  بطن  مشیت      مختفی

                                                       کا و گروهی را به جنت برد و قومی را به نار

پیش از آن کز صلب حکمت قدرت آبستن شود

                                                         در شمیمۀ   مام  دادی  قوت  طفل  شیرخوار

بچهء  امکان  هنوز  اندر  شمیمۀ  امر    بود

                                                         کا و یتیمان را سر از رحمت گرفتی در کنار 

این مطالب که بیان شد با کشف و برهان به اثبات رسیده است وجای شک و شبهه نیست تجلی

مانند متجلی چنان پر و صمد است که جای بالا رفتن ندارد که بخواهد به عبادت سیرتکاملی

 کند واگربالا رود نقص در متجلی پیدا می شود چون تجلی آینۀ  تمام نمای متجلی و عین او و به

 هیچ  وجه بالا نمی رود حتی به عبادت خودش تا چه رسد به صلوات ودرود ما  بر حضرتش

،شهید ثانی رحمة الله علیه  دراول  کتاب شرح لمعه  بدین معنی اشاره فرموده: و (غایة  السئوال

 بها عائد  الی  المصلی لان الله تعالی  قداعطی  نبیه صلی الله علیه  و آله  و سلم  من المنزلة  و

 الزلفی لدیه مالا یؤثرفیه صلوة مصّل کما نطقت به الاخبارو صرح به العلماء الاخیار)یعنی نتیجۀ

  سؤال  به این  صلوات به  فرستندۀ صلوات  برگشت می کند چون خداوند  در نزد خود منزلتی

  به  نبی اکرم عطا  فرموده که صلوات درآن مقام  و منزلت  تأثیری ندارد  چنانچه  روایات 

 ناطق به این مطلب است و علماء بدان تصریح فرموده اند . اگر این بحث سنگین بود و مشکل

 ازناحیۀ ما  نیست خود مطلب اینگونه است سخن عشق و  وحدت و بحت وجود و تجلی است و

 اینها از جنس ماده  نیست  مجرد است اگر خواهی دریابی باید مجرد شوی که گوید

 رو مجرد شود مجرد  را  ببین                                 دیدن هر چیز را شرط است این

تا تخته بند مادة هستی سِرّ وحدت درنیابی 

وحدت از خود داری ما تهمت آلود دوئیست 

                                                           عکس در آب است تا استاده ای بیرون آب

تا برساحل کثرت لنگر انداخته و خود را به دریای وحدت نینداخته و درحق فانی نگشته ای بر تو

سر وحدت کشف  نخواهد شد و واحد را به چشم دو بین و احول دو تا خواهی دید

جمال و آینه و عشق و  عاشق  است  یکی  

                                                                بیان  آن  ز  موحّد  بجو  نه  از  احول  

سرّ  وحدت  که  در  او  خلوتیان  حیرانند    

                                                             گر  ز  رندان   خرابات    بپرسی   دانند 

پس به قول حافظ :

تا نگردی  آشنا  زین  پرده  بوئی  نشنوی   

                                                            گوش  نامحرم  نباشد  جای  پیغام  سروش

در خاتمه این  نکته را یا آوری  کنیم  که  نبی اکرم  به  شهادت رسیدند و اینکه می گویند رحلت 

 صحیح نیست باید گفته  شود شهادت تا بدانند چه کسی حضرتش را به  شهادت رساند  در تفسیر

صافی   در  ذیل  آیۀ  شریفۀ « افاِن  مات  او قتل  انقلبتم  علی  اعقابکم » این  روایت  نقل  شده

عن  الصادق علیه السلام  قال : (اتدرون  مات النبی او قتل ان  الله  یقول افان مات  اَو قتل انقلبتم

علی  اعقابکم  ثم  قال انهما  سقتاه  قبل الموت) یعنی الامرتین لعنهما الله و ابویهما  درتفسیر نور

الثقلین ازعیاشی  نقل  شده  همین روایت  با اختلاف ... علی اعقابکم »( فبسم  قبل الموت انهما 

سقتاه ) فقلنا : انهما و ابوهما  شرّمن خلق الله و دربحارالانواربه جای سقتاه ، سمّتاه نقل شده یعنی

امام صادق  فرمودند آیا می دانید  پیغمبر اکرم  به  مرگ  طبیعی رحلت فرمودند یا به قتل رسیدند

 سپس فرمودند به سمّ  یعنی آن دو زن حضرت را  مسموم  کردند راوی گوید  سپس من گفتم  آن

دو زن و پدران آندو ازبدترین  خلق خدا هستند  که  واضح است  آن  دو زن حفصه  دخترعمر و

عایشه دختر ابی بکرمی باشند  لعنة  الله علیهما  و علی ابویهما   وعلی  من مال   الیهما  الی یوم

القیامة

والسلام علی عباد الله الصالحین